Bilindiği üzere, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 63’üncü maddesi kapsamında yerli malı tanımı ile uygulama usul ve esasları, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından belirlenmektedir.

Bu çerçevede, 25.01.2025 tarihli ve 32793 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yerli Malı Tebliği (SGM-2024/10) ile Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Yerli Malı Belgesinin Düzenlenmesine İlişkin Uygulama Usul ve Esasları 01.01.2026 tarihi itibarıyla yürürlüğe girmiştir.

Söz konusu mevzuat kapsamında;

Sanayi ve Yazılım Ürünleri
Sanayi ürünlerinin yerli malı olarak kabul edilebilmesi için;

• Sanayi Sicil Belgesine sahip işletmeler tarafından üretilmesi ve belgedeki üretim konusu kapsamında yer alması,
• Üretimin tamamen Türkiye’de yapılması veya üretim sürecinin esaslı aşamalarının ve son işçiliğin Türkiye’de gerçekleştirilmesi,
• Yerli katkı oranının en az %51 olması,
• Zorunlu Yerli Girdi Listesinde yer alan girdilerin; üretici tarafından üretilmesi halinde en az %51 yerli katkı oranına sahip olması, başka bir üreticiden temin edilmesi halinde ise Yerli Malı Belgesine sahip olması
  şartları aranır.

Yazılım ürünlerinde ise Bakanlık tarafından verilen Teknolojik Ürün Belgesi (TÜR) bulunması zorunlu olup, bu belgeye sahip yazılımlar için yerli katkı oranı %100 kabul edilir.

Gıda, Tarım ve Hayvancılık Ürünleri
Bu ürünlerin yerli malı olarak kabul edilebilmesi için;

• Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından düzenlenen ilgili kayıt, onay ve belgelere sahip üreticiler tarafından üretilmesi,
• Üretimin, yetiştirmenin, toplamanın veya avcılığın Türkiye’de veya Türk kıta sahanlığında gerçekleştirilmesi,
• Üretim sürecinin önemli aşamaları ile son esaslı işçilik ve eylemin Türkiye’de yapılması
  gerekmektedir.

Bu ürünlerden sanayi ürünü niteliği taşıyanlar için ayrıca sanayi ürünlerine ilişkin yerli malı şartları da aranır.

Maden ve Madencilik Ürünleri
Maden ve madencilik ürünlerinin yerli malı sayılabilmesi için;

• Yetkili mercilerce ruhsatlandırılmış işletmeler tarafından Türkiye’de veya kıta sahanlığında çıkarılması,
• Üretim sürecinin esaslı aşamaları ve son işçiliğin Türkiye’de yapılması
  şarttır. Sanayi ürünü niteliği taşıyan maden ürünleri için ayrıca sanayi ürünlerine ilişkin şartlar uygulanır.

Diğer Hususlar

• Serbest bölgelerde üretilen ürünler, ilgili mevzuat saklı kalmak kaydıyla Tebliğdeki şartları sağlaması halinde yerli malı kabul edilir.
• Tamamı yurt dışında üretilen veya ürettirilen ürünler ile yurt dışından ithal edilen parçaların basit birleştirme yoluyla oluşturulduğu ürünler yerli malı sayılmaz.

Mali rapor : Mali uzman tarafından hazırlanan raporu,

Mali uzman: İşletme bünyesinde iş sözleşmesine bağlı olarak çalışmayan yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşaviri

Teknik rapor: Teknik uzman tarafından hazırlanan raporu,

Teknik uzman: TOBB veya TESK tarafından yetkilendirilen, üniversitelerin ilgili temel bilim, sağlık, mühendislik bölümlerinden, teknoloji fakültelerinden veya teknik eğitim fakültelerinden lisans düzeyinde alınmış mezuniyet belgesine ya da bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edildiğini gösterir belgeye sahip, teknik inceleme yapılacak konu hakkında uzman, ürünün Yerli Katkı Oranı hesabının teknik incelemesini yapan eksperi

Üretim hesabı: Üretici tarafından ürünün üretiminde kullanılan malzemelerin listesi, üretim reçetesi, üretim akış diyagramı ve maliyet hesabı başta olmak üzere ayrıntıları içeren dokümanı,

Üretim reçetesi: Üretimde hangi malzemelerin ne kadar kullanıldığı, bu malzemelerin kullanımı sonucunda hangi ürünün ne kadar üretildiğini tanımlayan dokümanı,

Ürün: Tüketici veya kullanıcının ihtiyaçlarını karşılamak üzere üretilen fiziksel veya dijital bir malı,

Yazılım ürünü: Belli bir amaca hizmet etmek üzere bir programlama dili kullanılarak oluşturulmuş, farklı donanımsal katmanlarda çalışan, yerine getirdiği göreve bağlı olarak çeşitli girdileri alıp işleyen ve bir sonuç üreten komut dizelerini içeren ürünü,

Yerli Katkı Oranı: Ürünün yerli girdi maliyet tutarının, nihai maliyet tutarına oranını,

Yerli Malı Belgesi: Ürünün yerli malı olduğunu gösteren belgeyi

Yerli Malı Belgesi sınıfı: Yerli Malı Belgesinin Yerli Katkı Oranına göre belirlenen sınıfını

1. Zorunlu Yerli Girdi Listesi: Yerli Malı Belgesi başvurusu yapılacak ürünlerde kullanılması zorunlu yerli girdileri gösteren ve Bakanlık tarafından ilan edilen listeyi

Yerli Katkı Oranı Raporu: Yerli Katkı Oranı %51’den az olan ürün ve girdiler için üreticinin talebi doğrultusunda ilgili oda veya borsa tarafından hazırlanan raporu ifade eder.

Yerli Malı Belgesi Başvurusunda İstenilen Evrak Listesi

1. Tüzel kişiler için, üreticiyi temsil ve ilzama yetkili kişi/kişilerin imza sirkülerinin aslı veya noter onaylı sureti gösterilmek kaydıyla; gerçek kişiler için aslı veya noter onaylı sureti gösterilmek kaydıyla kimlik belgesi
2. Üreticiyi veya üreticiyi temsil ve ilzama yetkili kişi/kişiler tarafından imzalı Taahhütname
3. Mali İnceleme İzin Formu
4. Yerli Katkı Oranı Hesap Cetveli ve hesaplamada baz alınan belgeler
5. İthal ve yerli girdilere ilişkin; faturalar, gümrük beyannameleri, yerli girdilerin üretildiği işletmelerin yerli malı belgeleri veya yerli katkı oranı belgeleri, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) bildirgeleri ve benzeri belgeler
6. Serbest muhasebeci mali müşavir/yeminli mali müşavirin ruhsat sureti ile güncel faaliyet belgesi
7. Geçerli Sanayi Sicil Belgesi ve Geçerli Kapasite Raporu
8. Gıda İşletme Kayıt veya Onay Belgesi
9. Kaynak suyu kullanım izin belgesi
10. Çiftçi Kayıt Sistemi Belgesi veya Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının ilgili kayıt belgesi
11. Müstahsil makbuzu veya fatura
12. Maden Ruhsatı
13. Diğer bilgi ve belgeler (kullanılan girdilerin menşei ve benzeri)
14. Geçerli ilaç ruhsatı (Fason üretilen firmaya ait iş sözleşmesi ile)

Yerli Malı Belgesi başvurusu için gerekli belgeler listesi aşağıdaki ekte sunulmuş olup müracaatını odamıza yapan üye firmalarımıza tebliğ gereği 10 gün içerisinde yerli malı belgesi düzenlenebilmektedir.

Ekler

• Yerli Malı Belgesi başvurusu dilekçe
• Yerli Malı Belgesi başvurusu için taahhütname
• Yerli Katkı Oranı Hesap Cetveli
• Yerli Malı Belgesi TOBB onay ücreti hesap bilgileri
• Mali Verileri İnceleme İzni Formu
• Teknik Rapor
• Mali Rapor
• Yerli Malı Belgesi Oda Başvuru Süreci Kılavuzu

Detaylı bilgi için;

Zahide TOPRAK - Sanayi Hizmetleri Yetkilisi
Telefon : +90 (322) 436 63 63 - 112
E-Posta : zahidetoprak@adaso.org.tr